Nota biograficzna
Istnieje około czterdziestu dokumentów potwierdzających wydarzenia z życia Szekspirów. Ochrzczony 26 kwietnia 1564 roku, pochowany w rodzinnym Stratfordzie 25 kwietnia 1616, William urodził się prawdopodobnie 23 kwietnia 1564 jako syn Johna Shakespea-re'a, rękawicznika i handlarza licznych towarów, żonatego z Mary Arden, córką zamożnego landownera" ziemianina. John Shakespeare został w roku 1557 członkiem Rady Miejskiej Stratfordu, a w roku 1565 radnym, eo upoważniało go do tytułu Mister". Trzy lata później ojciec Williama zostaje burmistrzem Stratfordu. Z nieznanych powodów porzuca te godności publiczne w roku 1577. Urodziny najstarszego syna, Williama właśnie, nie zostają nigdzie odnotowane. Znana jest tylko data chrztu dziecka. Datę urodzin wpisano dopiero po śmierci pisarza, jako tożsamą z datą śmierci 23 kwietnia...
Uczył się Szekspir w miejscowej graanmar school", o której wiadomo, że
dawała dobre podstawy łaciny, retoryki i literatury. \V roku 1582 ożenił się
z Anną Hathaway, starszą od siebie o lat osiem. Ślub odbył się w listopadzie,
zaś w maju .następnego roku przyszło na 143 świat pierwsze ich dziecko, z czego
można wnioskować, że był wymuszony. W roku 1585 urodziły się Szekspirom bliźnięta.
To, że Szekspir się urodził, jest czymś wielce znamienitym pisze żartobliwie
Sylvan Barnet że się ożenił i miał dzieci jest miłe, ale że nie wiemy nic
0 jego wyjeździe ze Stratfordu do Londynu albo o początkach jego kariery teatralnej,
jest godne pożałowania
1 musimy się na to zgodzić. Chętnie byśmy poświęcili dane dotyczące dat chrztu
jego dzieci w zamian za szczegóły dotyczące pierwszych jego dni na scenie".
W istocie. Takich luk w naszej wiedzy o Szekspirze jest mnogość, jakkolwiek wie
się dziś więcej o jego życiu, niż o życiu innych dramaturgów tego czasu, wyjąwszy
Ben Jonsona.
Pierwsza informacja o Szekspirze, aktorze i dramaturgu zarazem, pochodzi z
roku 1592, kiedy to współzawodnik Szekspira w scenopisarstwie, Robert Greene,
wysmażył
pamflet, wspominając tam o pewnym po-trząsaczu sceną" jako jedynym w tym
kraju... Shake--scene" jest tu słowem wymownym, a że zbudowanym na nazwisku
Shakespeare to oczywiste. To shake" znaczy potrząsać, wstrząsać. Nawiasem
biorąc, speare" znaczy dzida, lanca. Tak czy owak, złośli-wostka Greene'a
okazała się prorocza na zawsze..
Skoro już w roku 1592 atakował go w ten sposób wzięty autor, musi to oznaczać,
że Szekspir działał na scenie co najmniej od kilku lat. Wiadomo jednak, wedle
zapisów, że w roku 1598 był głównym komikiem", 144 w roku 1603 głównym
tragikiem", w roku 1608 jest już jednym z men players". Zawód aktora
nie był s sowny dla dżentelmena, mógł natomiast przynosić nie dochody. Traf chciał,
że w roku 1596 ojciec Willia:
zostaje uszlachcony; tytuł nie przenosi się na dzieci, Szekspir wykorzystuje
awans ojca dla własnych cel i, jak mówią źródła, liczne transakcje handlowe po
dacie zawiera jako szlachcic... Był w tym czasie wł cicielem drugiego co do wielkości
domu w Stratford Przeniósł się tam na dobre w roku 1611 jako udzis wiec dobrze
prosperującego teatru The Globe". Tj on jeden spośród aktorów stał się
współwłaściciel teatru. Ale też tylko on jeden pisał dla sceny jed cześnie.
Charakterystyczne, że pierwsze sztuki Szekspira u zywały się anonimowo, potem
zaś, kiedy stał się pularny, udzielał swego nazwiska lub je brano sa: wolnie
(nie wiem, czy to było możliwe!) do opatry nia tekstów pisanych przez autorów
mniej wziętych. W antologii Francisa Meresa Palladis Tamia: Wit's Treasury (1598),
że powtórzę za Barnetem, i wisko Szekspira pojawia się najczęściej i wymień tam
listę jego
sztuk. W sumie napisał ich trzydz: siedem, ale nie znamy daty powstania niemal
żai z nich. Można tylko zgadywać, że jak pisze c wany Barnet, powtarzając to
po licznych poprzedni! np. Ryszard II nie mógł powstać wcześniej, w roku 1595,
a np. Kupiec wenecki później, w roku 1598, kiedy to Francis Meres go wymi 145
Można datować sztuki wedle zawartych w nich a do wydarzeń, ale i one są często
mylące lub prowadzą niewłaściwym tropem. Nie ma na przykład dowodu na to że
Otello nie jest tak wczesny jak Romeo i Julia, choć niektórzy wnoszą, iż Otello
jest późniejszy, ponieważ pierwsza wzmianka o jego wystawieniu pochodzi dopiero
z roku 11604".
Wiadomo, że za życia Szekspira opublikowano jedynie osiemnaście jego dramatów,
ale i tych sam nigdy nie korygował przed drukiem. Nie ma w tym nic dziwnego
powiada Barnet bo z chwilą, kiedy dramaturg sprzedawał tekst teatrowi, pozbawiał
się do niego praw. Teatry zazwyczaj nie wydawały granych sztuk drukiem, żeby
nie mogły być one przejęte na sceny innych kompanii". Teatry publikowały
niekiedy sztuki, ale dopiero wtedy, gdy przestawały one ściągać publiczność.
To, że Szekspir nie nadzorował druku swoich tekstów, jest w tym czasie czymś
pospolitym. Wiadomo, że tylko Ben Jonson troskał się o poprawność swoich sztuk
w druku.
Pełne wydanie (bez Peryklesa tylko) dramatów Szekspira ukazało się dopiero siedem
lat po jego śmierci, w roku 1623, przygotowane przez dwóch członków kompanii
szekspirowskiej Johna Heminges'a i Hen-ry'ego Condella, którzy współpracowali
z Williamem Szekspirem w ciągu dwudziestu lat. Obszerny tom tego wydania, znany
pod nazwą The First Folio, zawierał trzydzieści sześć dramatów. Poprzednie wydania
owych osiemnastu sztuk, opublikowanych za życia autora, uka-16 zywały się w formie
osobnych książeczek, zwanych ąuarto". Są to informacje znane i powtarzane
przy każdym popularnym wydaniu dzieł Szekspira, przeto niech będą wybaczone i
autorowi tego opracowania: nie
odkrywa niczego nowego, powtarza jedynie z myślą o nowym Czytelniku, który zetknie
się z taką kolekcją poezji szekspirowskiej po raz pierwszy. Trzeba wszakże powiedzieć,
że wydania dzieł szekspirowskich różnią się w szczegółach do dziś, w zależności
od pierwowzoru, za jakim są powielane, i od osoby redagującej tekst. Czasem jest
to sprawa miejsca przecinka (a to, jak wiemy, potrafi całkowicie odwrócić sens
frazy), czasem słowa, zdania, pisowni, numeracji scen i aktów, nazwisk postaci
etc. Wszystko to zajmuje liczne rzesze badaczy, nam wszakże nie jest tu potrzebne.
Mamy do czynienia z geniuszem.
Rzeczą tłumaczy jest przekazać jego mądrość i artyzm słowa możliwie najpełniej,
najwierniej. Jak się to udaje? No cóż, poczytajmy...
